In deze aflevering van de podcast gaan Saskia en Ronald in gesprek met psychiater en psychotherapeut Hans van Wechem, die zich al jarenlang verdiept in vroegkinderlijk trauma, hechtingsproblematiek en ervaringsgerichte vormen van (groeps)therapie.
In het gesprek vertelt Hans hoe vroege hechtingservaringen doorwerken in relaties, zelfbeeld en de manier waarop mensen met emoties omgaan. Veel problemen die mensen in contact met anderen ervaren, hebben volgens hem uiteindelijk te maken met de relatie die iemand met zichzelf heeft. Een belangrijke therapeutische beweging is dan ook de verschuiving van een voortdurende gerichtheid op de ander – de zogenaamde jij-stand (‘Jij bent de oorzaak van hoe ik me voel’)– naar meer bewustzijn van het eigen innerlijke proces zoals hoe je met jezelf omgaat: de ik-stand.
Daarnaast spreekt Hans kritisch over een uitsluitend verbale benadering van psychotherapie. Hoewel inzicht en gesprekken waardevol kunnen zijn, kunnen ze volgens hem ook een vorm van bescherming (afweer) worden tegen dieperliggende lichamelijke en emotionele ervaringen. Vroege trauma’s zijn immers vaak opgeslagen vóórdat iemand woorden had om ervaringen te begrijpen. Daarom pleit hij voor meer ruimte voor ervaringsgerichte methoden. Zijn motto daarbij is: “Experience speaks louder than words.”
Een ander belangrijk thema in de podcast is de kracht van groepen. Hans ziet groepstherapie als een wezenlijk onderdeel van herstel, omdat vroege trauma’s vaak juist ontstaan in de relatie met anderen en daarom ook binnen veilige relaties kunnen helen. Een groep kan een ervaring bieden van verbondenheid, erkenning en een soort “gekozen familie”, waarin mensen opnieuw kunnen oefenen met vertrouwen, kwetsbaarheid en contact.
Ook wordt uitgebreid gesproken over het werken met intense emoties zoals boosheid, verdriet en schaamte. Vooral existentiële schaamte – het diepe gevoel niet welkom, niet goed genoeg of zelfs fundamenteel verkeerd te zijn – wordt door Hans gezien als een grote blokkade voor herstel.
Het doel van therapie is niet om emoties opnieuw te onderdrukken, maar om ze binnen een veilige bedding toe te laten. Daarbij is de aanwezigheid van een volwassen, regulerende ander essentieel: iemand die kan helpen om overweldigende gevoelens te dragen zonder dat iemand opnieuw overspoeld raakt. Hij spreekt hierbij over “regressie in dienst van progressie”: het opnieuw ontmoeten van oude, vastgezette ervaringen vanuit een stevige verankering in het hier en nu. Tegelijk benadrukt hij het belang van zorgvuldige voorbereiding, begeleiding en integratie achteraf.
In het laatste deel van het gesprek komen psychedelica en het helingsproces aan bod. Hans beschrijft hoe psychedelische ervaringen soms toegang kunnen geven tot diepere lagen van het bewustzijn doordat bestaande afweermechanismen tijdelijk minder sterk aanwezig zijn.
Hans plaatst daarbij ook kanttekeningen bij het individuele gebruik van psychedelica in de huidige westerse samenleving. Traditioneel vonden dergelijke ervaringen vaak plaats binnen gemeenschappen of rituele contexten. Juist de aanwezigheid van een ondersteunende groep – een “tribe” – kan volgens hem een belangrijke rol spelen bij veiligheid, verwerking en integratie.
Het gesprek biedt een brede en soms confronterende verkenning van de vraag hoe vroege ervaringen ons zenuwstelsel, onze relaties en ons gevoel van identiteit kunnen beïnvloeden.
Saskia en Hans: boven. Ronald: onder.
Coverfoto: Jonathan Farber on Unsplash
