Veel te vroeg geboren.

Voor sommigen een gebeurtenis uit het verleden – voor anderen een ervaring die, vaak onzichtbaar, nog dagelijks voelbaar is.

Mijn naam is Ingeborg Anna Martens. Ik ben zelf veel te vroeg geboren, in 1975. Lange tijd was ik me er niet van bewust hoeveel invloed die vroege start had op hoe ik me voelde, hoe ik me verbond en hoe ik omging met stress en het leven.

Pas later begon ik te begrijpen dat een kwetsbare start sporen kan nalaten – in het lichaam, het zenuwstelsel en in hoe je jezelf en de wereld ervaart.

Van persoonlijke ervaring naar bewustwording

Vanuit die ontdekking ben ik me gaan verdiepen, gaan delen en gaan samenwerken – onder andere met het Sophia Kinderziekenhuis en Care4Neo. Daar groeide steeds meer de behoefte om het gesprek breder te voeren, niet alleen over de medische kant van vroeggeboorte, maar juist ook over wat er op langere termijn voelbaar blijft.

De podcast: ruimte voor herkenning en inzicht

Zo ontstond de podcast:

“Veel te vroeg geboren; hoe is het nu?”

Samen met kinderarts-neonatoloog Nikk Conneman ga ik in gesprek over de mogelijke gevolgen van vroeggeboorte – gevolgen die niet altijd zichtbaar zijn, maar zich vaak pas later in het leven laten voelen.

De podcast biedt ruimte voor herkenning, inzicht en perspectief. Niet om pasklare antwoorden te geven, maar om het gesprek te openen. Thema’s die aan bod komen zijn onder andere:

• hersenontwikkeling

• hechting

• stress en het zenuwstelsel

• over- en onderprikkeling

• burn-out

• verbinding

Voor iedereen die zelf – of in de omgeving – met vroeggeboorte te maken heeft (gehad).

Werken met het lichaam als ingang

De podcast is onderdeel van stichting I AM+, van waaruit ik mensen ondersteun die een kwetsbare start hebben gehad en merken dat dit nog doorwerkt in hun dagelijks leven. In die ondersteuning staat het lichaam centraal.

Het geboorteverhaal vormt vaak de onderlaag, maar de ingang ligt in het hier en nu: in hoe je je voelt, hoe je ademt en hoe je omgaat met spanning en rust.

Ik werk onder andere met:

• Emotion Code®

• Liquid Breath® – een zachte, lichaamsgerichte ademmethode

Juist wanneer het zenuwstelsel lange tijd in een staat van alertheid heeft gestaan, kan de adem een ingang zijn om stap voor stap weer veiligheid en regulatie te ervaren.

Voor sommige mensen kan deze zachte ademmethode ook ondersteuning bieden bij lichamelijke klachten die samenhangen met vroeggeboorte, zoals bronchopulmonale dysplasie (longschade door vroeggeboorte).

Wat daarin steeds weer zichtbaar wordt: het lichaam vergeet niets – en tegelijkertijd is herstel mogelijk, met aandacht, begrip en zachtheid.

Ontmoeting en herkenning

Naast de podcast en ondersteuning is er binnen stichting I AM+ ook ruimte voor ontmoeting. In het Ontmoetingscafé ontstaat een plek waar niets hoeft en waar je welkom bent zoals je bent. Waar je kunt delen – of juist alleen aanwezig kunt zijn. Waar herkenning soms al genoeg is.

Voor wie is dit?

Voor mensen die te vroeg geboren zijn of een andere kwetsbare start hebben gehad. Voor ouders en professionals. Maar ook voor iedereen die zich herkent in aanhoudende stress, vermoeidheid, een gevoel van anders zijn of moeite met verbinden. Misschien herken je iets in dit verhaal.
Misschien ook nog niet.

Alles is welkom.

Luister de podcast

Luister via:

www.ingeborgannamartens.nl/podcast

Of zoek op Spotify naar “Veel te vroeg geboren; hoe is het nu?”

Luistertip

Neem de tijd – luister in je eigen tempo, met aandacht voor wat het bij je oproept.

Tot slot

Je hoeft het niet alleen te dragen. En je hoeft het ook niet allemaal te begrijpen om een eerste stap te zetten. Soms begint herstel simpelweg met… herkennen.

Voel je dat dit resoneert?

Je bent welkom om contact op te nemen – in jouw tempo, op jouw manier.

In liefdevolle verbinding,

Ingeborg Anna

www.ingeborgannamartens.nl

Ben je geïnteresseerd als professional of ervaringsdeskundige in de gevolgen van trauma in de tijd in de baarmoeder, rond de geboorte of de uren tot maanden daarna, schrijf je dan in voor dit symposium op woensdag 11 november 2026.

Hier is het programma te downloaden:

Programmaboekje

6.47MB ∙ PDF file

Download

Download

Er zijn diverse mogelijkheden (ook deelname via streaming). Als je een heel kleine portemonnee hebt, kan je kiezen voor een ‘vrije bijdrage ticket’.

Er zijn prikkelarme zitplaatsen beschikbaar en een rustruimte. Maar ook is er groen om in te wandelen in de pauze.

We hopen je te ontmoeten in Antropia in Driebergen-Zeist, het belooft een unieke dag te worden met geweldige sprekers: Rien Verdult, Max Peschek, Ronald de Caluwé, Saskia Ebus, Hans van Wechem en Laura Maats-Klein.

Ook zal het boek ‘Kwetsbaar begin’ dat in juni 2026 zal uitkomen, worden gepresenteerd. Het boek is al voor te bestellen: via deze link.

Via deze link kun je je voor het symposium inschrijven.

Op 3 maart kwamen we opnieuw bij elkaar voor ‘Ontladen deel 2’ – en ook deze keer raakten we nauwelijks uitgesproken.

De sessie begon met een uitnodiging tot zelfregulatie: de camera uitzetten als dat fijn voelt, bewegen, aarden, een diepe zucht nemen. Want het onderwerp vraagt iets van ons zenuwstelsel – en we mogen even de tijd nemen ons daarop voor te bereiden.

Kwetsbaar Begin

Als rode draad door de sessie liepen drie fragmenten als ‘sneaky preview’ uit het boek Kwetsbaar Begin over pre- en perinataal trauma, dat in ca. juni 2026 zal worden gepubliceerd bij uitgeverij Samsara (het is al te reserveren via internet). Ze lieten zien hoe ontlading er in de praktijk uit kan zien: soms als hevige, spontane schokken in arm en schouder die jarenlange pijn doen verdwijnen; soms als een hand die thuis stilletjes begint te tikken en uitgroeit tot een uur van schokken en spierkrampen; soms als een lichaam dat zich opspant in een yoga-achtige houding en dan – eindelijk – hard begint te schreeuwen van protest en woede.

Ontlading heeft veel gedaanten. En ze zijn allemaal geldig.

Uitwisseling

Een deelnemer deelde zijn verhaal en beschreef hoe zijn lichaam aanvankelijk verleerd had om spontaan te bewegen – diep bevroren, geen opening. Wat hielp, was niet dúwen, maar vragen: Wat wil mijn lijf me vertellen? Pijn als signaal, niet als vijand.

Hij noemde het ‘hyperfocus zonder angst’: langdurige, liefdevolle aandacht richten op een plek in het lichaam – “alsof dat gedeelte je kleine kindje is” – totdat er veiligheid ontstaat. Dat kost tijd. Soms uren. Vroeg trauma kan lichaamsdelen als het ware ‘verlijmen’ en ze ook buiten het bewustzijn plaatsen. Die lijm lost niet op met snelheid, maar met consistentie en terugkeer.

Het Safe and Sound Protocol (SSP) was voor hem de brug naar de eerste echte trillingen. Na 3,5 jaar gericht werken aan pre- en perinataal trauma ervaart hij ze nog steeds, maar is hij veel beter in staat ze te reguleren en er minder door ontregeld te raken.

Andere bijdragen

Een zin die bij velen sterk resoneerde: “Wat ik wil, voelt verkeerd, maar is niet verkeerd” – een kernzin over aanpassing aan vroeg trauma.

Iemand wees erop dat aanpassing vaak betekent dat je jezelf niet kunt zijn, al vanaf pre-verbale leeftijd, en dat dat diep verweven kan raken in de cellen. En dat het zenuwstelsel alleen toelaat wat het aankan – veiligheid vergroot bewustzijn, en ook andersom.

Een andere deelnemer bracht een zin in die velen herkenden: “Ik voel iets, maar ik kan het niet aantonen.” Je zou kunnen zeggen: de vroegste vorm van gaslighting. Hij koppelde dit aan een vroege gebeurtenis, iets dat in de preverbale geschiedenis gebeurd zou kunnen zijn, waar het lichaam nu nog op reageert, maar waar de “denkhersenen” geen directe toegang toe hebben, want die waren in die tijd nog niet “online”.

Weer een andere deelnemer beschreef hoe een ontlading na werkstress krachtig voelde, maar gevolgd werd door dagen van herstel – stemmingswisselingen, energieverlies, verkoudheidssymptomen. Zijn interpretatie: het lichaam ruimt oude zooi op.

Jaaaa, en iemand wees op een bijzondere vorm van ontlading: het alsnog afmaken van bewegingen die ooit onderbroken of verboden werden – trappen, wegrennen – die het lichaam spontaan wil herhalen.

Gekoppeld aan de opmerking “Ik voel iets, maar ik kan het niet aantonen” vroeg iemand zich af of ze nu wel of niet pre- of perinataal trauma had meegemaakt. Het antwoord: hoewel de vraag begrijpelijk en menselijk is, hoef je dat niet per se te weten. In ieder geval niet om je welkom te mogen voelen in onze groep. Het kan ook lastig te achterhalen zijn en dat kost ook weer veel energie. Wat onze groep betreft: als je je herkent in de beschrijving van GHIA, ben je welkom, ongeacht je precieze geschiedenis.

Tot slot

Mooi om zo met elkaar dit thema opnieuw te verkennen en samen te dragen wat gedeeld werd. De diepgang van de gesprekken en de vragen die nog openstaan, vragen om meer ruimte. Daarom komt er waarschijnlijk een derde uitwisseling over ontladen, stay tuned!

Eind 2025 spraken we (de deelnemers van de GHIA Qigong groep en Ronald en Saskia) met elkaar over het onderwerp ‘ontlading bij trauma’.

Het was een levendig gesprek: we raakten bijna niet uitgesproken!

De komende week hebben we daarom een tweede uitwisseling over dit onderwerp: ‘Ontladen deel 2’.

Als je wilt meepraten of meeluisteren, ga dan op 3 dinsdag maart tegen 10 uur naar het tabblad van de GHIA-Qigong groep en klik daar op de zoomlink.

Voor diegenen die de vorige uitwisseling gemist hebben of nog eens willen teruglezen wat daar aan de orde kwam, volgt hier een:

Samenvatting van de thema’s uit ‘Ontladen deel 1’

Wat is trauma-ontlading?

• Definitie: Ontlading is het loslaten van opgesloten trauma-energie in het lichaam. Deze energie ontstaat wanneer men in een gevaarlijke situatie niet kon vechten, vluchten of ontsnappen. De energie blijft vastzitten totdat het veilig genoeg is of er voldoende ondersteuning is om deze te laten afvloeien.

• Overlevingsenergie: Trauma energie is eigenlijk ‘overlevingsenergie’: een intense energie om te willen overleven, maar die het systeem niet kon inzetten op het moment van de traumatische gebeurtenis.

• Vastzetting: Deze energie zet zich vast in het lichaam; de fascie (ons bindweefselnetwerk door het hele lichaam heen) wordt genoemd als een waarschijnlijke plek voor deze vastzetting.

• Biologisch proces: Ontlading is een volkomen natuurlijk en functioneel biologisch proces. Het lichaam ‘weet’ instinctief hoe het moet ontladen wanneer er voldoende veiligheid en ondersteuning is.

2. Hoe manifesteert ontlading zich?

• Fysieke reacties: Trillen, schokken, intense opvliegers van hitte of kou, zweten. Maar het kan ook heel subtiel zijn.

• Emotionele reacties

• Belangrijk onderscheid: Niet elk trillen of elke intense emotie is trauma-ontlading. Ontlading is anders dan de opbouw van spanning (bijv. trillen van woede of angst).

• Effect van ontlading: Na ‘echte’ ontlading ervaart men een diepe lichamelijke rust en is er lading (de emotionele en psychische impact) van de gebeurtenis af, waardoor men er anders op terugkijkt en er weer meer zachtheid en flexibiliteit in ons systeem komt. Er kan weer meer levensenergie stromen.

3. Cruciale elementen voor een veilige ontlading:

• Veiligheid en vertrouwen: Dit zijn de belangrijkste voorwaarden. Het individu moet zich veilig genoeg voelen in de omgeving en bij de begeleider.

• Ondersteuning: Vaak is de aanwezigheid van een bekwaam lichaamsgericht traumatherapeut, of een zeer ondersteunende vriend, essentieel. De therapeut biedt een ‘container’ van steun en helpt bij regulatie, veiligheid en zo nodig het vertragen van het proces.

• Het “body knows”-principe: Het lichaam heeft een inherente wijsheid om het proces van ontlading te laten gebeuren. Dit wordt geïllustreerd met het voorbeeld van een impala die na een aanval door een luipaard onbewust trilt en schokt om de overlevingsenergie te ontladen en vervolgens verdergaat met leven. Bekijk de video hier.

• Gedoseerde aanpak (‘cola-fles metafoor’): Te snel of te heftig ontladen (zoals de dop van een tevoren geschudde colafles te snel afhalen) kan het systeem overweldigen en opnieuw ontregelen. Het is essentieel om de ontlading langzaam en in kleine stapjes te reguleren. De therapeut kan hierbij helpen door de ‘dop van de colafles’, indien nodig, weer iets dicht te draaien.

• Verschil met catharsis: Catharsis (geforceerd en hevig emotioneel uiten) leidt vaak niet tot integratie en kan het systeem van mensen met een gevoelig zenuwstelsel juist opnieuw ontregelen.

4. Ervaringen en inzichten van deelnemers:

• Deelnemers deelden persoonlijke ervaringen die het belang van veiligheid, vertrouwen in het lichaam en de gedoseerde aanpak onderstrepen.

• Sommige oefeningen (zoals TRE) hielpen sommigen om het lichaam te laten trillen, wat als helend werd ervaren als het in een veilige context gebeurt. Anderen hadden er niet zo veel aan, of raakten er eerder door overweldigd. Lees hierover meer op traumanet.nl.

• Er werd herkend dat wanneer de verwachte veiligheid van professionals tijdens traumatherapie ontbrak, dit leidde tot een gevoel van ‘dubbele ontkenning’ en diepe eenzaamheid.

• Een belangrijk inzicht was dat ‘bedding van binnenuit’ (een gevoel van veiligheid dat van binnenuit het lichaam ontstaat) effectiever is dan ‘druk van buitenaf’ (geforceerde technieken of medicatie die averechts kunnen werken).

• Het delen van deze diepe ervaringen in een veilige groep werd als essentieel ervaren voor heling, omdat er ‘alleen mee zijn’ de eenzaamheid van het trauma verder kan bevestigen.

• De reis van het leren kennen van het eigen lichaam en het onderscheiden van spanning en ontlading is een complexe, maar waardevolle ontdekkingstocht.

5. Boekaanbeveling:

“Trauma is iets wonderlijks” van Steve Haines (een stripverhaal over trauma waarin de polyvagaal theorie ook goed wordt uitgelegd) wordt aanbevolen voor verdere informatie.

We kregen een mooi artikel van Daan!

Wat is een art journal voor mij?

Zelf houd ik een art journal bij om ervaringen te verwerken, te ordenen en tot rust te komen. Soms is het moeilijk om gevoelens of gebeurtenissen in woorden te vatten. Beelden, kleuren, vormen en woorden helpen dan om uit te drukken wat er vanbinnen leeft. Een art journal is een veilige plek waar alles er mag zijn, zonder oordeel.

Door regelmatig creatief bezig te zijn, kan dit helpend zijn bij het verwerken van wat iemand meemaakt (een dagboekvorm: zo zou je het ook kunnen duiden). Ik heb gezien dat mensen creatief bezig zijn in een art journal ook als kalmerend ervaren, omdat je aandacht naar het maken gaat en je tempo vanzelf vertraagt.

Wat is ‘mixed media’ in een art journal?

Mixed media betekent dat je verschillende materialen en technieken door elkaar gebruikt. In een art journal kan dat bijvoorbeeld zijn:

• collages maken met papier of afbeeldingen;

• werken met verf, pennen, potloden of posca-markers;

• achtergronden maken door te printen met een gelly plate;

• schrijven, tekenen en schilderen.

Alles mag naast en over elkaar bestaan. Het proces (flow!) is voor mij belangrijker dan het eindresultaat.

Hopelijk is deze tekst en mijn voorbeelden een inspiratie.

Qigong, yin-yoga, dansen, meditatie of bezig zijn in een art journal … sowieso allemaal leuk 😃

Warme groet, Daniëlle

Inleiding

We kregen een mooie blog toegestuurd van Léon, die we graag hieronder plaatsen. Dank!

‘Jij geeft soms gas en remt tegelijk’, zei de lichaamstherapeut met een milde, tikje guitige blik. Het raakte een snaar; de lading daarvan moest nog dalen. Toen ik op deze site over GHIA las - Global High Intensity Activation: een werkterm voor een chronische ontregeling van het autonome zenuwstelsel die al heel vroeg is ontstaan, waardoor het systeem in een soort shock is blijven hangen - moest ik eraan terugdenken. Het lijkt inderdaad op een auto die door tegelijk gas te geven én te remmen in een wolk van hitte en rook terechtkomt. Of, in de woorden van ChatGPT: de rem wint vaak van de motor, maar intussen maak je van de auto een hittemachine die zichzelf sloopt. GHIA kan zo uitmonden in een opgebrand systeem.

Hulpeloos in shock

Waarom blijven die voeten zo strak op beide pedalen staan, en lukt loslaten niet? Bij alle verschillen in zeer vroegkinderlijk trauma zie ik één gemeenschappelijke noemer: het ervaren van een ‘verstotene’ te zijn, niet verbonden. Dat voelt als levensgevaar. Waar een jonge ree van een paar maanden op de vlucht al gauw tot zo’n 60 kilometer per uur kan halen, is een baby op die leeftijd totaal hulpeloos en afhankelijk. Nussbaum (2004) schrijft dat, wanneer de band met de verzorger stokt, er een primitieve schaamte en lichamelijk gevoeld levensgevaar kunnen ontstaan. Als aanhoudend huilen niet adequaat wordt beantwoord, kan het systeem in shock raken. Die globale, langdurige overactivatie wordt op deze site GHIA genoemd. Dit is niet te vangen in woorden of beelden, maar laat diepe sporen na in het lichaam. Van der Kolk (2022) zegt: het lichaam houdt de score bij. Juist in een tijd waarin we nog geen woorden of beelden hadden.

Langjarig en langdurig effect

Recente én langjarige bevindingen (D’Agata et al 2025) laten zien dat vroegkinderlijk trauma – zeker pre- en perinataal – langdurig kan doorwerken, vaak zichtbaar in internaliserende klachten als angst, depressie en terugtrekgedrag. Onderzoek naar maternale depressie tijdens de zwangerschap (Koc et al., 2025) wijst in dezelfde richting. Voor het verloop naar volwassenheid blijkt afgestemde zorg een grote beschermende factor: sensitiviteit helpt of GHIA beklijft of juist kan uitdoven (Faure et al., 2017; McLean et al., 2022). Ontbreekt die afstemming, dan is dat olie op het vuur. Onveilige gehechtheid kan het gevolg zijn; soms zelfs gedesorganiseerde gehechtheid, waarin het kind bang is voor wie het ook broodnodig heeft (Wallin, 2022).

Fobie voor het innerlijk

Het resultaat is vaak ‘een fobie voor het eigen binnenleven’ (Steele, Boon & Van der Hart 2013, 2018): er is geen intern anker, naar binnen gaan voelt gevaarlijk. Het leven gaat echter door, terwijl het systeem blijft steken in de vroege wond van het prille kind. De vroeg getraumatiseerde raakt in de survivorstand.

Survivorstrategie

De survivor doet wat nodig is om afstand te houden van het rauwe, kwetsbare binnen: remmen (deactiveren) en gas geven (activeren). Herken jij dat dubbele pedaal in jezelf?

De rem is de directe route. Zodra er iets opwelt (schaamte, verlatenheid, paniek) gaat de top-down demping aan. Je schiet naar het hoofd, benoemt, ordent, overziet en brengt het onder controle. Zo wordt de fobie bediend: wél weten, niet hoeven voelen. Het geeft een tijdelijke schijnveiligheid.

Gas geven is de omweg. Je houdt de binnenwereld óók op afstand, maar via een buitenommetje. Je zegt iets geruststellends, legt uit, komt de ander tegemoet (De Caluwé, 2024). Vaak komen er micro-signalen terug, zoals een knikje, een zachtere blik, een ‘oké’, en dat voelt als: het is veilig genoeg. Opluchting: je hoeft niet naar binnen, je hebt veiligheid extern ‘binnengehengeld’.

Sisyphus zonder intern kompas

Opgelost? Nee. Die geruststelling is duur. De rem werkt als de man met de zeis: spontaniteit verdwijnt. Het wordt een bloedeloos geheel. Wat stuurt iemands keuzes nog, als het gevoel het niet meer raakt? Het interne kompas ontbreekt.

En bij het gaspedaal geldt: pas als een ander knikt, mag de voet eraf. Dat is vanzelfsprekend een idee-fixe. Blijft het schouderklopje uit, dan moet er weer gas bij. Zoals Sisyphus die de rots telkens omhoog duwt en hem steeds opnieuw ziet vallen. Eindeloos.

Dubbele systeemlast

Alsof dat nog niet genoeg is, wisselen rem en gas in de praktijk razendsnel. Op een kritiek moment komt vaak eerst gas: warme toenadering om sociale dreiging te sussen. Maar nabijheid rijt oude wonden open: “word ik vastgehouden of val ik weer?” Een brein dat vroeg miskenning kreeg ingeprent, leest nabijheid dubbel. Ze belooft regulatie en verhoogt de inzet. Gezien worden is fijn én riskant. Het is als een verlangde zonnestraal dat daalt op een zwaar verbrande huid: au. Dus rem je. Lijkt de ander weg te vallen, dan geef je weer gas om het gat niet te voelen. In beide gevallen blijft het doel hetzelfde: de fobische afstand tot de binnenkant bewaken zonder in te storten. En zo draait Sisyphus door; zonder een intern kompas dat uitkomst biedt.

Naar het juiste midden

Gas en rem horen bij mens-zijn. Wat vroeg trauma bijzonder maakt, is de intensiteit: het juiste midden wordt zelden bereikt. Het is óf te veel gas, óf te veel rem. Herstel betekent voor mij: net iets meer gevoel toelaten vóór ik rem, en net genoeg vertraging inbouwen vóór ik gas geef. Iets meer intern kompas, iets minder uitsloofgedrag. Op weg naar het juiste midden.

Edoch: een veilig rijbewijs heb ik daar nog niet voor gehaald.

Op 6 juni had de GHIA-Qigong groep (normaliter bezig met samen oefenen met compassievol lichaamswerk via Qigong en veilig belichamen en reguleren) een bijeenkomst over binding en hechting.

Het eerste half uur werd ingeleid door Saskia, met haar mede-assistenten: De Baby en De Knuffel. De assistent Kikker-in-de-keel aan het begin van het praatje: daar moet je even doorheen luisteren, sorry!

Omdat dit onderwerp zo sterk aan een lijf dat GHIA draagt verbonden kan zijn, vonden wij dat dit niet mag ontbreken op Terug naar het Midden en vandaar dat dit praatje daar nu voor iedereen toegankelijk is.

Zelfs na een rustige prenatale periode en geboorte, maar zeker ook als daar al gebeurtenissen waren die voor onveiligheid of geschoktheid in het lijf zorgden (zie ook deze publicatie op tnhm.nl), kan er een lastige afstemming zijn geweest tussen ouders/verzorgers en hun baby, hun jonge kind, waardoor een veilige hechting niet bewerkstelligd werd.

Hechtingstrauma is op zichzelf een reden voor een zenuwstelsel dat tot volwassen leeftijd gevoelig is, voor emotionele pijn, fysieke klachten en relationele problemen. In de reguliere zorg wordt niet altijd (h)erkend hoe groot de impact ervan is.

We hopen dat dit praatje zinvol is te beluisteren voor iedereen die geïnteresseerd is in de thematiek op ‘Terug naar het midden’.

P.s. In ons nieuwe rooster krijg je een overzicht over onze lessen tot en met december. Er zijn ook weer twee nieuwe informatie/uitwisselingslessen gepland, namelijk over ‘Emotionele triggering’, en over ‘Ontladen’.

Iedereen die zich abonneert op de Substack (voor 5 euro per maand, of gratis als je het niet kunt betalen- stuur ons dan een mail-) kan alle lessen terugkijken.

VIDEO

De video van het praatje is hieronder te bekijken! Veel kijkplezier.

TEKST

En hieronder de tekst van het document waarnaar op het eind van het praatje wordt verwezen.

Infoles Hechting En Binding 6 6 2025

333KB ∙ PDF file

Download

Download

Beste allemaal, al dan niet actief lid van de G-GHIA Qigong groep, of alleen geïnteresseerd in de substack Terugnaarhetmidden.

Naast onze Qigong en LIV (Lichaam in Veiligheid) lessen, staat er de komende tijd gepland:

Dinsdag 2 december: hebben we met elkaar een gesprek over ‘ontlading’. Ontlading van spanning, van trauma-energie. Hoe ervaren de deelnemers dit en heeft het zin? Wat is er vanuit de lichaamsgerichte traumatherapie over bekend?

De G-GHIA Qigong groep staat altijd open voor nieuwe deelnemers, je mag wekelijks meedoen, of zo af en toe, of alleen een deel van de les, met camera uit, of alleen de lessen online terug kijken. Met of zonder deelname aan het delen op het eind van de les. Alles is mogelijk, iedereen is welkom.

Je kunt hier gratis twee lessen bekijken.

Onderstaand: thema’s die in een eerdere uitwisselings-les werden besproken met het thema: wat helpt ons?

Inleiding

Op de substack 'Terug naar het midden' en in de daaraan gerelateerde online GHIA-Qigong-groep richten we ons primair op mensen die een lijf hebben waarin GHIA huist: global high intensity activation. (Klik hier voor meer informatie over GHIA.)

GHIA ontstaat door het hebben ervaren van zeer (levens)bedreigende fysieke/relationele omstandigheden, meestal al voor het eerste levensjaar. Voorbeelden van zulke omstandigheden zijn een baarmoedertijd waarbij de moeder veel stress had, een vroeggeboorte, een bijna-verstikking bij de geboorte, een adoptie als baby, een operatie/ziekenhuisopname als baby, etc.

We informeren op terugnaarhetmidden.nl ook over de manieren waarop iemand met GHIA via een lichaamsgerichte manier ‘het midden’ weer vaker kan vinden: een vredig gevoel van zijn, in plaats van steeds in de richting van hypo- en hyperarousal te bewegen.

Naast GHIA hebben zeer vroegkinderlijke lastige omstandigheden ook invloed op hoe jij later als persoon in de wereld staat.

Vroege ervaringen vormen je overtuigingen over jezelf en de ander, vormen je gedrag richting jezelf en anderen, je zelfbeeld en in welke mate je emoties lijfelijk kunt toelaten, voelen of uiten.

Persoonlijkheidskenmerken, karakterstrategieën, onbewuste besluiten over hoe we ons moeten handhaven in de wereld: het zijn aanpassingen aan ons authentieke zelf die ons weg halen bij onze eigenlijke potentie als uniek mens.

Maar … karakterstrategieën beschermen ons ook tegen ons tegen verdere pijn en ze zijn daarom bijzonder krachtig.

Aanpassingen aan onszelf worden ook wel afweermechanismen genoemd: de pijn moet worden afgeweerd. De pijn die er nog zit vanuit het verleden moet ‘onder de pet blijven’. En eventuele dezelfde soort pijnlijke gebeurtenissen moeten worden vermeden.

Dit stuk gaat over aanpassingen die gezien worden bij volwassen mensen die zich al heel vroeg aan het begin van hun leven heel onveilig moeten hebben gevoeld. Het gaat om de periode vóór het eerste levensjaar. Hierbij gaat het dus ook om de de periode pre- en perinataal vóór de geboorte in de baarmoeder en rondom de geboorte).

De karakterstijl die vaker gezien wordt bij mensen met dergelijk vroeg trauma heet: de schizoïde karakterstijl of de schizoïde persoonlijkheidsaanpassing.

Waarom wil ik het hierover hebben? Het gaan herkennen van bepaalde manieren van ons denken, doen en laten die mogelijk verbonden zijn met eerdere vroegkinderlijke stress, is een belangrijke stap. Het geeft ons de mogelijkheid om compassie en begrip voor onszelf te hebben, misschien ook af en toe een beetje om onszelf te lachen, én langzamerhand te kunnen verzachten in deze manieren, als ze teveel pijn veroorzaken in ons leven.

TRIGGER WARNING: Dit stuk over de schizoïde karakterstijl kan pijnlijk en verwarrend zijn. Zorg goed voor jezelf en stop met lezen als dit stuk je overstuur maakt of als het je niet brengt wat je nu nodig hebt.

Karakterstijlen

Ik maak gebruik van een hoofdstuk uit een boek dat ik erg goed vind. Ik zal ook enkele eigen ervaringen delen, als mens met GHIA en met een schizoïde karakterstijl. Ik ‘leuk’ het geheel op met tekeningen van mijn eigen lijf tijdens mijn proces van heling, dat nog steeds gaande is. Zoals je kunt zien, zijn mijn lijfelijke belevingen van diverse vorm en aard geweest. Zo gaat dat als je jezelf als menselijk lijf en de energieën en emoties daarin herontdekt, na langdurig ‘uit het lijf’ te zijn geweest.

Voor mij was het pijnlijk maar ook belangrijk om mijzelf sterk te herkennen in dit hoofdstuk uit het boek van Stephen M. Johnson, een gepromoveerd psycholoog en psychotherapeut uit Amerika, die het boek in 1994 publiceerde (bij W.W. Norton and Company, New-York/London). En ik weet: dit is geen blijvende waarheid over mij, verandering is mogelijk, met geduld, met de goede hulp en met veel zelfcompassie.

In het volgende intermezzo kan je iets meer lezen over de opzet van het boek van Johnson die meerdere karakterstijlen in zijn boek op een heldere en compassievolle wijze beschrijft. Je kunt het overslaan als je snel verder wilt lezen!

INTERMEZZO (toelichting bij het boek van Johnson)

Het boek van Johnson behandelt persoonlijkheidsaanpassingen in de volgorde waarin de vroege verwondingen optraden, dus per ontwikkelingsperiode. De schizoïde aanpassing is een resultaat van de impact van ernstige stress tijdens de allervroegste fase van ons leven. Johnson benoemt in het boek ook een andere aanpassing die ontstaat vanuit de fase in het eerste levensjaar na de geboorte wanneer er te weinig is voldaan aan de behoeften van de baby: de orale aanpassing. Meestal herkennen mensen met trauma voor het eerste levensjaar zowel de schizoïde als de orale aanpassing bij zichzelf. Dan is er zowel angst voor toenadering als angst voor verlating. Er zijn ook hoofdstukken over aanpassingen aan een onveilige omgeving in de verdere vroege jeugd, waarin je normaliter met voldoende en veilige (emotionele) steun een stabiel zelf moet gaan ontwikkelen.

Let op: deze karakterstijlen zijn nooit helemaal zuiver bij een mens zo af te grenzen. Want we maken van alles mee en er kunnen vermengingen van stijlen optreden. Ik herken mezelf bijvoorbeeld in heel veel van de verschillende beschreven persoonlijkheidsaanpassingen, maar het meeste in de schizoïde. Ook zijn dit soort stijlen in de tijd nooit stabiel en altijd veranderlijk! Het zijn geen onveranderlijke persoonlijkheidsproblemen. En al helemaal geen ongeneeslijke ziektes, stigma’s of labels! Hieronder vind je een tabel (die ik deels heb aangepast) uit het boek met de verschillende stijlen die Johnson behandelt en de samenhang van de karakterstijlen met de classificatie die psychiaters gebruiken voor persoonlijkheidsstijlen: de DSM-classificatie, in de tijd dat dit boek werd geschreven nummer IV ervan.

Afgescheidenheid

Het hoofdstuk waar ik veel herkenning in vond en waar ik grotendeels uit put voor dit artikel, heet: “The hated child: the schizoid experience”.

De term ‘schizoïde’ en de woorden ‘the hated child’ hebben wel even wat uitleg nodig.

‘Schizoïde’ heeft relatie met het woord afgescheidenheid. Het heeft te maken met de vervreemding die we kunnen voelen ten opzichte van de buitenwereld, het idee niet helemaal echt te zijn, er niet bij te horen. Ook heeft het te maken met de afgescheidenheid van ons lijf: van het voelen van het leven en de emoties in ons lichaam. Mensen met GHIA zijn vaak denkers, onze intelligentie is wat we vaak goed hebben ontwikkeld. Het lichaam is gewoonweg een te lastige plek geworden.

Met de term ‘hated child’, ben ik niet zo blij. Je moet het vooral zien als het idee dat iemand over zichzelf heeft gekregen. Er is (grotendeels onbewust) een idee dat er haat, agressie of kilte vanuit de buitenwereld zal zijn, waarvoor er een grote angst is. Het hoeft niet zo te zijn dat dit idee is ontstaan doordat je ouders/verzorgers jou destijds als kind daadwerkelijk haatten. Meestal houden ouders van kinderen. Maar, het idee van een hatelijke buitenwereld kan bijvoorbeeld zijn ontstaan bij een baby die met veel geweld geboren moest worden, omdat het bekken van de moeder te nauw was voor het hoofdje. Dit kind kan dan een diepe, fysieke inprenting met zich mee gaan dragen dat de wereld er eigenlijk op uit is om gewelddadig te zijn, hem of haar pijn te doen, hem of haar niet toe te laten. Hetzelfde geldt voor een kind dat langdurig in de couveuse lag of dat na de geboorte afgestaan werd. Ook als een kindje in de baarmoeder al weinig veiligheid en verbinding met de moeder heeft kunnen ervaren, vanwege bijvoorbeeld onveilige omstandigheden waarin de moeder tijdens haar zwangerschap was, kan dit het idee over de buitenwereld voor de rest van het leven kleuren (beter gezegd: ontkleuren …).

Schizoïde dokter

“Een dokter zei: ik denk dat ik mijn hele leven zo hard gewerkt heb om te vergeten dat ik niet het recht heb om te bestaan”.

Een citaat uit het boek, maar het had zo uit mijn mond kunnen komen: ook ik ben een drukke dokter geweest (neuroloog) en een echte denker.

Neurologen zijn de denkers onder de dokters. Ze worden door andere soorten dokters vaak als arrogant gezien omdat neurologen schijnbaar altijd prat gaan op dat ze zoveel weten: kijk deze komische scene eens op youtube, beide rollen worden gespeeld door een man die zelf oogarts is, én komiek (een geweldige combinatie!): The Neurologist Goes to Therapy).

Ik vermoed dat er onder mijn ex-collega’s neurologen (de denkers onder de dokters) wel meer met GHIA zijn, net zoals er ook opvallend veel neurologen lijken te zijn die lijden aan migraine (een aandoening die ik inmiddels grotendeels met een zenuwstelsel dat GHIA draagt verbind), maar ik verwacht niet dat er ooit een wetenschappelijk onderzoek zal komen om dat te bewijzen …

Kernovertuigingen schizoïde aanpassing

De kernovertuigingen van iemand met een schizoïde persoonlijkheidsaanpassing (die dus vaak tegelijkertijd met GHIA wordt gezien) is:

Ik word bedreigd in mijn bestaan.

Ik heb nooit recht op bestaan-, geen toestemming voor het ‘mens-zijn’ gekregen.

Mijn bestaan is niet gewenst.

Ik ben niet welkom.

Ik ben eigenlijk helemaal niets waard.

Ik ben helemaal anders dan alle anderen.

Ik ben onecht.

De wereld is er niet voor mij, dit is niet mijn thuis.

De wereld is hard, koud, gevaarlijk.

Dit zijn heel, heel pijnlijke en beangstigende aannames!

Wellicht reageer je meteen: maar dat denk ik helemaal niet, dat vertel ik echt niet zo letterlijk over/tegen mijzelf. Toch kunnen dit soort overtuigingen ergens diep in jouw psyche ‘vastzitten’ en impliciet, onbewust veel gedrag en emoties van jezelf beïnvloeden, alsmede veel invloed hebben op je lijf.

Afweermechanismen

Workaholic zijn is een van de gebruikte afweermechanismen qua gedrag. ‘Als ik maar hard genoeg werk, genoeg presteer, dan ontkom ik misschien aan dat idee dat ik niet mag bestaan en aan het idee dat ik eigenlijk nietig, niets waard ben’. Als het werken op een gegeven moment tijdelijk niet meer mogelijk wordt (bijvoorbeeld bij overspannenheid of door een ziekte) dan wordt dat afweermechanisme meteen pootje gelicht. De kans op een mentale crisis (depressie, angst, suicidaliteit) is dan aanwezig, omdat die onderbewuste pijnlijke aanname (ik mag niet bestaan) ineens niet meer afgeweerd kan worden. Sowieso zijn mensen met een schizoïde karakterstijl, vaak altijd wel wat somberig of gestrest. Op een bepaald moment, bij bepaalde levensgebeurtenissen, kan dat overgaan in een episode met depressieve klachten, angst en soms zelfs verlies van de realiteit met (rand) psychotische klachten.

De meeste afweermechanismen die mensen met een schizoïde persoonlijkheidsaanpassing hebben gevonden om de oorspronkelijke pijn niet meer, of niet opnieuw te voelen zijn gebaseerd op:

1. 1. Disconnectie; terugtrekken (uit het lijf, van emoties, van andere mensen etc. ) en vooral ‘in ons hoofd zijn’.

2. Ons bestaan op een of andere manier toch proberen te rechtvaardigen.

3. Een lijfelijk spierpantser optrekken om veel van onze natuurlijke impulsen te onderdrukken en minder te hoeven voelen van binnen.

En dit alles dus om de existentiële oerangst, het verdriet en de razernij te bezweren die gepaard gaan met de diepe overtuiging niet te mogen of kunnen bestaan.

Gedragsaanpassingen

Welke gedragsmatige aanpassingen zijn er bij de schizoïde karakterstijl beschreven? Wellicht herken je er enkele bij jezelf, als je iemand bent met een lijf dat GHIA draagt.

• Perfectionisme, uitstelgedrag, je vooral richten op je cognitieve functioneren, veel weten over een klein gebied, het belangrijk vinden ergens speciaal (goed) in te zijn, werkverslaving;

• Een liefdevolle zorgende begrijpende (ouder)rol aannemen naar anderen, maar tegelijkertijd vermijden van relaties die te dichtbij komen, waarbij de ander graag wil dat jij op gelijkwaardig niveau emotioneel/fysiek dichterbij komt en blijft;

• Controleren van de nabijheid in het contact met de ander (partners, vrienden, familie, therapeuten, artsen), zodat het voor jou steeds veilig blijft;

• Conflicten voortdurend vermijden, boosheid eerder tonen door terugtrekking (‘passief-agressief’) en minder snel door je uit te spreken;

• Spiritualiteit als hulpbron zoeken (het grotere geheel, de liefde van spirituele wezens, de kosmos ontvangen mij wel, mijn menselijke lichaam is niet belangrijk, alleen mijn ziel, of mijn spirituele zijn).

In welke rol voel ik mij veilig?

In mijn eigen leven merk ik dat het werken als dokter destijds en nu inmiddels als therapeut me goed afgaat. Ik voel me veilig in die rollen, ‘in control’. Ik heb ook het idee dat ik veel liefdevolle aandacht te geven heb, dat ik mensen snel begrijp, ze voelen zich vaak prettig bij mij. Tegelijkertijd weet ik dat ik moeite heb met mijzelf toe te vertrouwen aan iemands aandacht, aan iemands fysieke nabijheid, aan iemands ogen gericht op mij. Dat ik moeite heb met assertief zijn, een duidelijke grens stellen, rechtvaardige boosheid laten zien. Want boosheid als emotie heb ik gekoppeld aan de ervaring van bedreiging van mijn bestaan. En wat gij niet wilt dat uzelf gebeurt, dat doet u de anderen ook niet aan. En ze zouden eens boos terug worden: veel te bedreigend.

Mijn zelfbeeld steunt zwaar op een liefdevol mens en een hulpverlener zijn, en ik wil niemand kwetsen of boos maken. Tegelijkertijd is assertiviteit en het toepassen van agressie wanneer het nodig is, een heel belangrijke menselijke eigenschap in ons leven en benut ik hier niet mijn volle potentieel. Als ik niet meer in de rol van therapeut of dokter ben, maar de rollen keren om: ik ben een patiënt of cliënt, dan is mijn afweermechanisme van mijn rol als zorgend voor de ander meteen ontmanteld. Ik voel mezelf van binnen trillen van de angst: die ander heeft macht over mij: kan mij pijn doen of mij verlaten. Ook al was ik zelf dokter, ik had altijd ‘angst voor de dokter’.

In het hoofdstuk over de schizoïde aanpassing schrijft Johnson dat ondanks het vaak hoge functioneren van mensen met een schizoïde aanpassing “het essentieel is om de grote mate van verwonding en daaruit voortkomende kwetsbaarheid van deze mensen niet te onderschatten”.

Ik heb altijd aangevoeld dat ik kwetsbaarder, gevoeliger en stressgevoeliger was dan anderen. Ik voelde mij daardoor lang minderwaardig. Nu ik meer weet over mijn vroege verwondingen en de ernst ervan vanwege de zeer vroege fase van mijn leven waarin die grote stress optrad, kan ik er meer compassie en begrip voor hebben. Maar het blijft raar, al die ‘delen’ van mijzelf die bijna niet bij elkaar lijken te passen in één persoon: de slimme denker, de compassievolle vrouw én het doodsbange kleintje.

‘Kies’ je terugtrekken of aanvallen?

Kijk de video nog eens. The Neurologist Goes to Therapy.

Deze neuroloog die bij een andere dokter (een psychiater) komt, gebruikt een heel ander afweermechanisme dan terugtrekken, namelijk: zichzelf groot maken met het idee: de aanval is de beste verdediging! Ook voor deze neuroloog in de video, hoewel het natuurlijk een persiflage is, geldt dat we voor hem compassie kunnen opbrengen als we zien dat deze verdedigende afweermechanismen (in het psychiatrisch jargon persoonlijkheidstrekken of persoonlijkheidsstoornissen genoemd – stoornis in de zin van: hier komt echt lijden uit voort voor die persoon en diens omgeving) ontstaan zijn door lastige vroegere ervaringen in de jeugd. Het is ontzettend belangrijk hiervoor begrip en compassie te blijven hebben, voor onszelf als we ze gebruiken, en voor anderen als we ze zien gebruiken.

De tactiek van ‘aanvallen is de beste verdediging’ zien we bij de schizoïde karakterstijl minder vaak optreden, omdat deze de tactiek ‘terugtrekken is de beste verdediging’ hanteert.

Toch benoemt Johnson in zijn hoofdstuk dat het bij mensen met een schizoïde karakterstijl, een therapeutisch doel is om hen juist eens wat meer in de aanval te laten gaan. Hij juicht het dus ook toe als een cliënt met zo’n karakterstijl tegen hem als therapeut ineens hartstikke boos wordt. Want binnen een veilige therapeutische relatie kan ermee geoefend worden dat boos zijn niet gevaarlijk hoeft te zijn voor de relatie, dat het niet leidt tot vernietiging van jezelf (zoals de kernovertuiging van de cliënt eigenlijk is).

Mijn leven(digheid) bedreigt mijn leven

Johnson zegt: “Het organisme kan niet voortdurend razernij, wanhoop en doodsangst voelen, dus het keert zich tegen zichzelf om dit alles te onderdrukken, als overlevingsstrategie”.

Voor mensen met GHIA is het vaak lastig om alle soorten van emoties in het lijf te tolereren. Ook zelfs om levendigheid in het lijf te kunnen verdragen. Er is als het ware al heel vroeg een basisbesluit gemaakt: mijn leven mag er niet zijn, als ik het vertoon komt er pijn en gevaar, dus alles van levendigheid en beweging (het woord emotie bevat ook het woord bewegen: movere (Latijn)), is direct levensbedreigend. Alarmbellen gaan af als er wat dan ook in het lijf wordt ervaren. Zelfs fijne opwinding, gevoelens van blijheid, van verheugen. Als je die tenminste inmiddels hebt leren opmerken in je lijf, wat vaak al heel wat werk vergt, want als je uit het lijf geschrokken bent, kom je daar met je aandacht niet zo makkelijk meer in.

Het lijf van mensen met GHIA heeft, is als het ware als een kleine, starre container, die het lastig maakt om de fysieke gewaarwordingen van emoties te kunnen bevatten. De starheid van de container neemt bij tekenen van levendigheid of emoties zelfs direct toe, ter bescherming. Je lijf probeert zich als het ware uit alle macht bijeen te houden.

Veel mensen met GHIA krijgen ideeën van ‘ik ga uit elkaar vallen of exploderen’, of ‘er gaat iets heel ergs gebeuren’ als ze met lichaamsgericht werk gaan oefenen met het voelen van emoties (zeker die van angst, of verdriet of boosheid, maar zelfs ook die van blijheid of prettige opwinding).

De energie van woede

Bij gevoelens van woede kan er soms een onbewuste overtuiging bewuster worden gemaakt: “Als ik deze woede laat komen, dan is die vernietigend, niet alleen voor mezelf, maar ook voor de ander, dat wordt een catastrofe”.

Ook kan er een voortdurende haat van buitenaf gevoeld worden, vaak een haat die eerder lijkt van uit jezelf naar jezelf te komen, bij alles wat je doet, en vooral pogingen om te leven of iets van het leven te maken. Dit is een deel van jezelf dat je probeert te beschermen tegen de bedreiging van het gaan leven.

Niet makkelijk dus om te leven, om rechtop te blijven lopen, om jezelf steeds aan te moedigen, als er steeds die omringende (zelf) haat ervaren wordt. Dit heeft ook grote consequenties voor ons lijf, dat als het ware voortdurend angstig ineenkrimpt/zich schrap zet tegenover deze omringende hatelijke sfeer.

Ineenkrimpen

De enige optie die een foetus of baby heeft bij gevaar, vanwege diens nog weinig ontwikkelde zenuwstelsel en spierstelsel, is stoppen met bewegen, verslappen en/of verkrampen. Dit overlevingsmechanisme is al heel jong geleerd.

We hebben dus te maken met het idee dat de wereld ons haat, met zelfhaat die daar ook een oorsprong in vindt, en onze reacties van het lijf daarop van verstijving of soms eerder verslapping, die het lijf ook nog eens heel vroeg geleerd heeft voor overleving. Een heel lastige negatieve spiraal om te doorbreken, maar goed om te beseffen dat dit wel mogelijk is!

In meer ‘psychologische taal’, zoals geschreven in het hoofdstuk van Johnson klinkt het zo:

“De haat die van buitenaf wordt gevoeld, wordt geïntrojecteerd, en begint de levenskracht van het organisme te onderdrukken, zodanig dat beweging en ademhaling verminderen en er een onwillekeurige samentrekking van de spieren komt om levenskracht terug te dringen”.

De weg eruit

Johnson schrijft:

“Het kernwoord voor deze karakterstijl is: disconnectie. Disconnectie van levensprocessen in het lichaam, van emoties, van intieme anderen, van de gemeenschap en soms zelfs ook van objecten zoals eten of de natuur”.

“Dit is een verdedigende beweging die al op gang kwam, voordat het leven eigenlijk op gang kon komen. Het is al mis gegaan in het prille begin van verbinding en hechting dat niet goed op gang kon komen”.

Connectie is de weg eruit. Mensen met een schizoïde aanpassing hebben vaak zoveel angst voor connectie, dat het verlangen ernaar wordt overschaduwd. En toch … is dit wat een mens ten diepste nodig heeft: verbinding met de natuur, met anderen, met God, het Al, de bron, of hoe je dat ook noemt.

Weer in verbinding komen

Johnson benadrukt dat er eigenlijk een symbiotische, versmeltende verbinding met de ouder/verzorger is gemist. Zo’n veilige verbinding zou eigenlijk alsnog gemaakt moeten worden. Deze ontwikkelingsstap moet nog worden gemaakt, alvorens je je los kan maken en jezelf veilig kan voelen als individu in de wereld.

Het is mooi als zo’n verbinding en het weer op een rustige manier loskomen ervan kan plaatsvinden in een therapeutische relatie, maar in therapie gaan is natuurlijk wel een hele stap voor iemand met een schizoïde karakterstijl die niet snel een ander kan vertrouwen. Het vergt van een therapeut dat die een veilige, menselijke setting kan creëren en dit voor langere tijd omdat het werk tijd kost.

En er kunnen soms breuken ontstaan in de relatie, want zoals Johnson schrijft: “deze cliënten zijn heel gevoelig, ze hebben een enorm sterke perceptie voor empathie, voor onvoorwaardelijke positieve benadering, en congruentie”. Het samen repareren van deze breuken vergt een grote vertrouwensrelatie tussen de therapeut en de cliënt.

Of je nu wel of niet zo’n therapeut wil of kan vinden, het is zaak om veiligheid te creëren in je leven, met en in je lijf, en de “flow van instinctieve zelfexpressie te herstellen”.

In de Somatic Experiencing® traumatherapie-stroming, is het leren reguleren van de spanning in het lijf een van de belangrijkste pijlers om weer veiligheid te kunnen ervaren. Als er een lijfelijk gevoel van veiligheid is, dan veranderen gedachten en overtuigingen daar automatisch ook door. Dit heet bottom-up werken (dus niet primair je best doen om je gedachten proberen te veranderen, maar vanuit het lijf te beginnen). Meer hierover is te lezen in een vertaling van het onderwijs van Raja Selvam, een van de docenten binnen deze stroming.

Waarmee kan ik beginnen?

Als je dit leest omdat je je herkent in deze karakterstijl, dan kun je voor jezelf misschien bedenken: hoe ga ik leren omgaan met mijn lichaam dat snel stressreacties heeft? Met mijn lichaam dat zo gespannen is? Waar en wanneer kan ik me een klein beetje meer laten gaan? Waar kan ik op een veilige manier uitproberen hoe het is om mij wat vrijer te uiten naar anderen toe, te bewegen, te gaan dansen met het leven? Te ademen? Mijn stem te gebruiken? Met kleine stapjes en met veel geduld met mijzelf? Zou ik misschien kunnen werken met iemand die me fysieke aanraking biedt, en die geduldig is met mijn mogelijk angstige of andersoortige emotionele reacties hierbij? Of wellicht kan ik eerst beginnen met oefenen met zelfaanraking? Durf ik een therapeut te gaan vertrouwen?

Geduld met jezelf hebben, jezelf aan de hand nemen, en jezelf alsnog de wereld in brengen, die dan niet zo eng blijkt te zijn als hoe je er al zo vroeg over dacht, dat is de meest liefdevolle begeleiding die je jezelf kan geven.

Wat mij betreft, begint de heling van GHIA en de schizoïde aanpassing bij het erkennen dat je gewond bent geraakt, dat je hier ook een verhaal naar jezelf over kan vertellen hoe dat zo gebeurd is, compassie te voelen naar jezelf hiermee, te vertrouwen dat er een weg is naar herstel, en met weten dat je niet de enige bent die hiermee te kampen heeft. De Online GHIA-Qigong-groep die in 2024 is gestart is een mogelijkheid om dit laatste eens te ervaren, en hoe helend dit op zichzelf al is.

Qua therapeutische doeleinden beschrijft Johnson dat het uiteindelijk belangrijk is om de diep gelegen doodsangst (“terror”) en de daarmee verbonden razernij, lijfelijk te kunnen gaan bevatten, ervaren en tot expressie te brengen.

Dit gaan tolereren van emoties in het lijf wordt in de Somatic Experiencing stroming als belangrijk gezien, om daarna ook de langdurig opgeslagen lading van de vroege heftige emoties als reactie op de vroege stresssituatie los te kunnen laten. Dit kan met het nodige getril of stemgeluid gepaard gaan. Dit kan ook veel doen om de spanning in ons lijf te laten verminderen. Maar … dit vergt allereerst het vergroten van de container, ons lijf, om dit te kunnen doen. Om eerst een mate van lijfelijke aanwezigheid, veiligheid en gronding te bewerkstelligen.

Rustig aan!

Johnson waarschuwt terecht voor het te vroeg losmaken van deze emoties met bepaalde vormen van therapeutisch lichaamswerk, of met geestverruimende middelen. Dat kan iemand met GHIA doen ontregelen.

Verder wijst hij op hoe belangrijk het rustig aan gaan werken met het spierpantser is. Hij schrijft: “Een lichaamsgerichte therapeut kijkt waar de natuurlijke flow, beweging en energie van het organisme wordt tegengehouden door de chronische contractie”. Zelfs de ogen kunnen geblokkeerd zijn, “vooral bij stress lijken de ogen niet meer te zien, draaien weg, er is een soort van bevroren doodsangst in die ogen”.

In de GHIA-Qigong-groep werken we met het rustig aan in beweging krijgen van het lichaam, met vloeiende bewegingen, met het verminderen van contractie, om de ‘Qi’, de levensenergie die zo bedreigend lijkt voor mensen met GHIA, weer langzamerhand te kunnen gaan laten stromen, voelen en benutten. Ook leren we van elkaar veel over hoe dit is voor onze lijven en we hebben het ook vaker over de reacties van ons lijf als er wat ontlading of ontspanning plaatsvindt of juist weer constrictie omdat het toch weer een beetje te snel ging. En we hebben veel compassie met onze lijven.

Alles moet echt gebeuren met veel geduld, want “de schizoïde persoon is uit het lichaam geschrokken en kan er niet met dwang of confrontatie weer in komen”. En toch is het mogelijk: jezelf weer echt te gaan voelen. Een echt mens, met een lijf, met gevoelens daarin, een lijf dat ruimte in mag nemen en er mag zijn, zonder steeds die onderliggende angst voor vernietiging.

Mijn wens voor jou en mij

Ik eindig met de woorden van Johnson, hij zegt het zo mooi wat de grote hoop is voor iemand met GHIA en een schizoïde karakterstijl. Ik schrijf die woorden voor jou als lezer en voor mijzelf op als een gebed.

Moge jij op een lichamelijk gevoelsniveau kunnen ervaren: ik ben welkom hier, ik hoor hier. Ik kan het leven vertrouwen. Ik kan mijn eigen gevoelens vertrouwen. Ik hoor erbij. Ik kan liefhebben en geliefd worden. Ik kan en zal voor mijzelf zorgen en mijzelf liefhebben. Ik kan rennen, springen, roepen, mijzelf tot expressie brengen. Ik ben veilig. Ik ben geliefd. Ik kan rusten.

Toen een paar jaar geleden mijn zoektocht begon naar hoe ik mijn symptomen kon verlichten, ben ik in aanraking gekomen het boek “De tijger ontwaakt” van Peter A. Levine. Na altijd met mijn denkende brein in het leven gestaan te hebben, liet dit boek mij inzien dat mijn (trauma)symptomen naast psychologisch ook biologisch zijn, en dat om trauma een plek te geven, ook een lichaamsgerichte aanpak nodig is. In dit artikel wil ik de inzichten die ik gaandeweg heb opgedaan toelichten, in de hoop hiermee anderen te helpen in hun eigen zoektocht om opgelopen trauma los te laten.

Hoe voorkomt de natuur trauma?

Het volgende filmpje liet mij heel duidelijk zien dat trauma een lichaamsgerichte component heeft. Je ziet een impala die ontsnapt aan een aanval van een cheeta en vervolgens schudt deze de stress en de spanning van zich af. (Het filmpje bevat geen bloederige scenes, maar kan wel een respons in je lijf triggeren, als je daar gevoelig voor bent.)

Ik vind het wonderbaarlijk hoe dit proces zich ontvouwt. De impala is compleet verlamd en nadat het gevaar is geweken laat hij de spanning los en rent weer verder. Je ziet hem letterlijk ontdooien, van dood naar levend gaan. Hij rilt, trilt en schudt alle spanning uit zijn lijf. Dit maakt dat hij van deze aanval, hoe heftig ook, geen trauma oploopt. Het loopt zo anders dan ik mij altijd voorstelde, zoveel meer lichamelijk dan geestelijk. Hij volgt simpelweg zijn instinct en heeft ook niet de cognitie om af te vragen of het wel klopt wat hij doet. Hij denkt niet... hij doet. Dit besef is voor mij zo ontzettend belangrijk.

Kunnen we eigenlijk een-op-een de manier die een dier gebruikt om de spanning van zich af te schudden, kopiëren naar de mens? Peter Levine denkt van wel, hij stelt namelijk dat mensen en dieren allebei bevriezen als reactie op levensbedreigend gevaar. Dit bevriezen gebeurt buiten het bewustzijn om en wordt geregeld door primitievere delen van ons brein. Ons brein bestaat uit drie delen namelijk het reptielenbrein (instinct), zoogdieren- of limbisch brein (emotioneel) en ons menselijk brein of neocortex (rationeel, denkend). We hebben die hersendelen gemeen met de dieren die tijdens een levensbedreigende situatie worden aangesproken. We kunnen dan ook veel leren door te onderzoeken hoe bepaalde dieren, zoals de impala in het filmpje, trauma vermijden.

Volgens Peter Levine ontstaat trauma na een levensbedreigende gebeurtenis vooral op het moment dat dit schudden, trillen en rillen niet gebeurt. Je blijft gevangen zitten in het verhaal dat je in levensgevaar bent. Deze spanning blijft vastzitten in je systeem en alle allocatie van energie gaat naar overleven in plaats van leven, hierdoor kun je bijvoorbeeld ook PTSS ontwikkelen.

Waarom laat mijn systeem spanning slecht los?

Deze spanning die zich tijdens zo’n levensbedreigende situatie in je lichaam opslaat, zal zich pas kunnen loslaten wanneer je systeem zich weer veilig voelt. Zelf kamp ik met pre- en perinataal trauma. Hierdoor zijn bij mij grote delen van mijn systeem al heel vroeg in een bevroren toestand terechtgekomen. Deze delen hebben helaas geen mogelijkheid gehad om die levensbedreigende energie weer los te laten. Als je zo klein bent is je zenuwstelsel nog niet goed ontwikkeld en hierdoor kan ontlading slecht plaatsvinden. Je groeit dan op met een bepaalde basis die op onveiligheid is berust en aangezien je geen bewuste herinneringen hebt van voor je derde levensjaar, weet je niet beter.
Naast dat het zenuwstelsel nog niet goed ontwikkeld is, speelt natuurlijk ook mee dat het fenomeen van pre- en perinataal trauma pas sinds de laatste jaren enigszins erkend en herkend wordt. Toen ik in de wieg lag (36 jaar geleden alweer) was dit een totaal onbekend verschijnsel. En wat je als ouder niet weet, kun je ook niet verhelpen.

Ik wil dit nog toelichten aan de hand van een voorbeeld. Tijdens een gesprek met een moeder van twee kinderen kwam ter sprake dat zij bij haar tweede kind veel stress had ervaren tijdens de zwangerschap, waarbij het kindje ook nog eens met de navelstreng om het nekje geboren was. Het kindje had in die weken daarna in het wiegje gelegen en was veelvuldig aan het schokken geweest. Als je met het oog kijkt van ontladen iets heel moois en natuurlijks. Het baby’tje is de spanning uit zijn lijfje aan het ontladen, precies zoals de impala in het filmpje. Echter, zij kreeg als advies van de toenmalige vroedvrouwen om het kindje in te zwachtelen. Zo leek het net weer of het in de baarmoeder was zodat deze niet meer zou schokken en zich veilig waande. Toen ze dit vertelde gingen mijn nekharen recht overeind staan. Ik dacht alleen maar aan dat arme kindje dat eindelijk de veiligheid had gevonden om de spanning los te laten en vervolgens compleet ingezwachteld geen kant meer op kon. Deze kon niets anders meer dan weer terug in die bevriezing gaan.

Ze vertelde me later ook nog dat haar kind inmiddels is gediagnostiseerd met adhd en een autismespectrumstoornis. Natuurlijk is dit laatste niet een-op-een oorzaak en gevolg, al denk ik dat er wel degelijk een verband bestaat tussen pre- en perinataal trauma en problemen op latere leeftijd. Een indirect bewijs hiervoor is de ACE-studie. In 1998 publiceerden Vincent Fellitti en Robert Anda deze studie, een onderzoek naar Adverse Childhood Experiences oftewel ongunstige ervaringen in de kindertijd (pre- en perinataal trauma maakte hier helaas geen deel van uit). Hierbij werd het verband aangetoond dat hoe meer ongunstige ervaringen je in de kindertijd meemaakt, hoe meer kans je hebt dat je welzijn als volwassenen hierdoor wordt aangetast.

Mijn denkende brein versus instinctieve brein

Bij mij zat naast een algemene toestand van onveiligheid ook mijn denkende brein mij in de weg om het ontdooien te laten plaatsvinden. Je doet datgene wat sociaal geaccepteerd is door de maatschappij waarin je leeft. Het beste kan ik dit illustreren aan de hand van een voorbeeld dat ik helaas in mijn directe omgeving heb meegemaakt. Een kennis kreeg te horen dat ze ernstig ziek is en wordt als “sterk” bestempeld omdat diegene gewoon doorgaat met het leven, positief blijft, de schouders er onderzet en vooral niet zeurt of huilt. Hierbij breekt mijn hart meteen, wat een immense spanning moet dat opleveren voor een systeem wat het al zo zwaar heeft.
We leven helaas in een maatschappij waarbij je geprezen wordt als je er alles aan doet om die spanning bevroren te houden en de schijn hoog te houden dat alles oké gaat. In mijn ogen zouden we juist ontlading moeten prijzen. Het wonderbaarlijk moeten vinden dat iemand durft te schreeuwen, te huilen, aan te geven dat ze er doorheen zitten en om hulp durven te vragen. Dit besef maakt dat ik beetje bij beetje de verwachtingen van de maatschappij loslaat en mijn eigen (intuïtieve) weg volg.

Wat brengen deze inzichten mij?

Al deze inzichten samen hebben mij bewust gemaakt van het feit dat mijn systeem die opgeslagen spanning beetje bij beetje los ging laten. Als eerste viel mij op dat ik mijn hele leven lang al last heb van rusteloze benen, met name als ik moe word. Toen viel ineens het kwartje, wat als dit een vorm van ontladen is? En ik dit niet tegen moet houden, maar eens op zijn beloop moet laten gaan? Ik merkte als ik mijn benen gewoon hun gang liet gaan dat op een gegeven moment ze vanzelf rustig werden. Dit voelde in het begin erg vreemd, mijn benen wilde schoppen, schudden, trillen of een bepaalde houding aannemen. Ik probeerde hierbij mijn denkende brein niet te veel de boventoon te laten voeren, Ik leerde niet te denken, maar gewoon te doen. Dit was het begin van een compleet andere relatie met mijn lijf en de signalen die ik hiervan kreeg. Bekeken door een bril van veiligheid en onveiligheid, spanning opdoen en weer ontladen en hierbij mijn intuïtie volgen.

Beetje bij beetje voelde ik steeds beter wanneer mijn systeem zich veilig genoeg voelde om te ontladen. Dit blijkt vooral uit het feit dat mijn lichamelijke onrust zich op momenten aandient waarin ik in relatieve rust/veiligheid ben. Onrust en spanning die ik bijvoorbeeld voel als ik in de avond op de bank zit, als ik in bed lig of midden in de nacht wakker wordt. In plaats van hier angst voor te hebben lukte het mij steeds beter om mijn nieuwsgierigheid online te houden en af te vragen hoe mijn lijf die spanning graag kwijt wil. Met de teentjes wiebelen? Mijn schouders naar achter trekken? Heel boos kijken? Zit er een emotie bij die zich wil laten zien? Of wil ik gewoon een gekke bek trekken? Ik hoef dan alleen maar naar mijn lijf te luisteren en het zijn gang te laten gaan. Wat overigens moeilijker is dan het lijkt. Er zit in het begin toch een interne stem die je telkens terugfluit, die fluistert “dat is wel heel raar wat je nu aan het doen bent” of “hou eens op en doe eens normaal”. Ook al is er niemand bij, zit er toch een oordeel op, ingeprent door de maatschappij waarin we leven.

Gaandeweg heb ik ook een therapeut gevonden die mij hierbij helpt. Iemand die veel verstand heeft van pre- en perinataal trauma, maar ook van het principe dat Peter Levine beschrijft in zijn boek. In het begin is het namelijk ontzettend spannend en eng om dit te doen en dan is het co-reguleren met een ander bijna noodzakelijk om niet weer opnieuw getraumatiseerd te raken. Ook heeft mijn therapeut mij geleerd om met meer compassie voor mijzelf te ontladen. Soms er niet helemaal in te duiken, maar op een zachtere manier te ontladen, zodat het niet te snel gaat.

Helaas heb ik te snel en te veel ontladen ook meegemaakt. Hier kwam ik dan achter als ik de dagen erna ineens meer last kreeg van prikkels, slechter kon slapen en me juist onveiliger voelde dan voorheen. Je kunt dit vergelijken met het vervangen van een slechte fundering van een huis. Haal je te veel fundering (ook al is deze niet goed) ineens weg, zonder dat de nieuwe fundering klaar is, dan begint het huis te kraken en piepen. Nu doe ik het dan ook in kleine stapjes, mijn systeem eerst laten wennen aan de nieuwe situatie en opnieuw zijn evenwicht laten vinden voordat ik weer oude spanning ontlaad.

Voor diegene die hier meer van willen weten raad ik, naast het lezen van het boek, je aan om eens de term “Somatic Experiencing” op te zoeken. Dit is een methode ontwikkeld door Peter Levine om dit natuurlijk proces van ontladen weer opgang te brengen en trauma biologisch gezien los te laten.

Tot slot

Na twee jaar ontladen merk ik langzaam maar zeker dat steeds grotere delen van mijn systeem bevrijd zijn van het oude verhaal van in levensgevaar te zijn. Er ontstaat stukje bij beetje meer capaciteit om te leven in plaats van te overleven. Ik ben er nog niet en heb nog een hele weg te gaan, maar ik heb vertrouwen in de toekomst en in mijzelf om mijn eigen weg te blijven volgen en op mijn intuïtie te vertrouwen.

Als laatste wil ik je meegeven dat ik het je gun dat je je eigen instinctieve weg volgt en je losmaakt van verwachtingen. Wanneer je er doorheen zit, heb compassie voor jezelf en je gevoelens en vraag jezelf af wat je systeem nodig heeft. Huil, schreeuw, schud, ril, tril, zoek troost en laat los. Wat een bewondering heb ik voor diegene die een stap durven te zetten naar heling en dit avontuur aangaan. Niet meer kiezen voor wat maatschappelijk geaccepteerd is en hun complete zelf durven te ontdekken.

Stap voor stap, compleet in je eigen tempo, van bevroren naar ontdooid, van overleven naar leven.

Gisteren heb ik met de hele online groep in gedachten een collage mogen maken van mooie plaatjes. De rots met bloemen, het meer uit de meditatie waar Saskia ons kennis mee liet maken. Mushrooms en een lampje voor de donkere dagen.

De woorden uit de les van vandaag heb ik net opgeschreven (voor op de collage). Ondertussen speelde een wiegelied in mijn oren (Bluetooth in gehoorapparaat 😉) van het album Celestial Blue.

De collage is voor ons allemaal als groep.
Bedankt voor alle maanden ‘terug naar het midden’, beste Ronald en Saskia!

Inleiding

Speciaal voor therapeuten (en andere geïnteresseerden) bieden we een kijkje aan in onze keuken! We krijgen namelijk regelmatig een verzoek van een therapeut om eens een les mee te mogen doen.

Maar … we willen de lessen besloten houden voor ‘onze eigen mensen’, de deelnemers die het klachtenpatroon bij GHIA herkennen bij zichzelf of zich om een andere reden thuis voelen in deze groep. Alleen zij kunnen – als ze lid zijn van de substack – de lessen ook terugkijken.

De oplossing hebben we nu gevonden in het delen van twee lessen, één van Ronald en één van Saskia. Tegelijkertijd lanceren we een podcast die het ‘kijkje in de keuken’ verder aanvult.

Nota bene: we verzorgen soms ook psycho-educatie lessen. Soms geven we deze vrij voor iedereen op de substack (ook voor niet-leden). Een voorbeeld hiervan is de les over pre- en perinataal trauma.

Qigong les

Qigong is een paraplubegrip voor heel veel verschillende soorten lichaamsoefeningen en geleide meditaties uit de Chinese traditie. In de GHIA groep doen we oefeningen die helpen om stevigheid in het lichaam te voelen, samenhang in bewegen van verschillende lichaamsdelen, en vitaliteit en energie meer te laten stromen.

Hierbij bewegen we steeds naar het midden en er soms weer wat vandaan, door te ervaren in het lichaam zonder erin verstrikt te raken en zonder veel of lang te hoeven dissociëren. We stimuleren nieuwsgierigheid en oefenen met het gezond(er) omgaan met grenzen en een meer vriendelijke innerlijke dialoog. Tussendoor zijn er momenten van “even niets”, waarin het lichaam tijd krijgt om te “integreren” en deelnemers om weer te oriënteren.

LIV les

LIV staat voor Lichaam In Veiligheid.

We werken langzamerhand naar een groter gevoel van rust en veiligheid in het lichaam en naar steeds meer ‘belichaming’ (een ervaring van gewoonweg in het geheel van je lijf kunnen zijn). Dit doen we met oefeningen met oriëntatie, gronding, zelfaanraking en beweging. Vanuit Saskia’s achtergrond (naast therapeut en iemand met GHIA-klachten, ook voormalig neuroloog) wordt er zo nodig neuro(fysio)logische/anatomische informatie toegevoegd. Na de les is er ruimte voor iedereen om ervaringen te delen met elkaar.

Podcast

Deze podcast vergezelt het ‘kijkje in de keuken’ bij de 2 bovenstaande lessen van de GHIA-Qigong-groep. Wat zijn de ervaringen van de deelnemers? Wat van de Qigong leer is zo helpend voor ons lijf en de hypo- en hyperarousal staten daarvan?

Inleiding op de video van de presentatie

Op 15 november 2024 werd er voor de deelnemers van de GHIA-Qigong-groep een presentatie gehouden door Saskia Ebus (Core Process therapeut, Somatic Experiencing Practitioner in opleiding, Integratieve Pre- en Perinatale Traumatherapeut in opleiding, voormalig neuroloog en iemand met eigen ervaring met pre- en perinataal trauma).

De presentatie is hieronder terug te kijken en te downloaden als PDF voor ieder die geïnteresseerd is in het onderwerp.

Pre- en perinataal traumatische ervaringen zijn overweldigende gebeurtenissen in de periode voor, tijdens en na de geboorte. Deze kunnen impact hebben tot op volwassen leeftijd.

Vaak wordt de impact ervan pas laat duidelijk. Vaker nog wordt de relatie met latere klachten nooit duidelijk. Dat betekent dat iemand de kans om zichzelf beter te begrijpen met bepaalde klachten misloopt en dat de kans ook minder is dat iemand mild naar zichzelf kan zijn daarmee, of nog enig therapeutisch werk hiermee kan gaan doen.

Daarom is een presentatie over dit onderwerp zinvol.

Maar….. voordat je gaat kijken:

Rustig aan

…een trigger-warning is hier op zijn plaats.

Als je deze presentatie bekijkt, doe het rustig aan en help jezelf reguleren. Doe het misschien in delen, en wellicht samen met een ander van wie je wat co-regulatie kan ontvangen, steun en nabijheid. Een andere tip is: kijk het op de telefoon, dan komt alles minder ‘groots’ binnen.

Het is bekend dat informatie over dit soort trauma je kan raken: een zinnetje, een beeld, kan je systeem ineens iets doen herinneren en een alarm doen afgaan.

Als dat gebeurt, kan het zo zijn dat dat deze informatie ergens verband heeft met iets dat in jouw vroege geschiedenis teveel, te snel, te plotseling, te zwaar, en te weinig ondersteund is geweest. Een tip is om de presentatie dan even te stoppen, rond te kijken, jezelf eraan te herinneren dat je in het hier-en-nu veilig bent, dat je wat dan ook er gebeurd is, hebt overleefd. Omhels jezelf stevig zodat je weer weet waar je bent, en vooral: welkom bent!

In deze presentatie krijg je hopelijk naast informatie en begrip over dit thema, ook handreikingen voor de richting van herstel, vooral als je ontregeld bent geraakt in je huidige leven waarbij er (ook) een relatie kan zijn met gebeurtenissen in de pre- en perinatale periode.

Informatie vanuit de nabespreking

In de nabespreking met de groep op 15-11 (deze is niet opgenomen), werd duidelijk dat het voor velen een pittig praatje was geweest om bij te wonen. Het feit dat we allemaal samen waren, dat mensen op de chat zich al wat konden uiten en daarna, hielp om er allemaal ‘doorheen’ te komen.

Iemand begreep voor het eerst waarom de Disney film van de kleine zeemeermin (die zich onder water afspeelt met o.a. een enge heks erin) hem als kind altijd zoveel angst had aangejaagd en nachtmerries had gegeven. Het ‘doel’ van dergelijke films/sprookjes is: kinderen helpen om de lading van lastige nog onverwerkte ervaringen te verminderen, door ze eerst te laten mee-resoneren met ‘enge’ verhalen, en direct daarna met de oplossing als het goed afloopt. Dit wordt ook goed uitgelegd in de film ‘In utero’. Maar voor sommige kinderen is de inhoud te activerend, bijvoorbeeld in het geval van ‘De kleine zeemeermin’ in het water, door een link met lastige ervaringen in de prenatale tijd in het vruchtwater.

Er was nog een belangrijke vraag van één van de deelnemers die niet aan de orde komt in de presentatie. Waarom krijg ik hier nu pas last van op volwassen leeftijd en was de impact als kind minder, of minder duidelijk voor mij?

Het antwoord is: de lading van trauma (emotioneel, lichamelijk) wordt zo lang mogelijk ‘onder de pet’ gehouden, zodat je op een zo normaal mogelijke manier kan opgroeien, doorleven. Dat is een heel mooi beschermingsmechanisme. Vaak wordt er wel iets van levenskwaliteit ‘opgeofferd’ om zo door te kunnen leven. Misschien is het gevoelsleven en het relationele leven vlakker of er is een bepaalde verslaving die de inwendige spanning tegen probeert te gaan (bijv. workaholic zijn, eetproblemen). Op latere leeftijd kan er iets gebeuren waardoor het onder de pet houden minder goed mogelijk wordt. Een lastige (relationele) levenservaring of een lichamelijk gebeuren dat een link heeft met dat wat je juist aan het verdringen was. Dan komt de lading alsnog naar boven, en kunnen er psychische en lichamelijke klachten en een bepaald soort herbelevingen optreden (hierover meer in de presentatie). Dat is absoluut niet makkelijk, maar wel geeft het je een kans om alsnog te kunnen werken aan heling en herstel.

Ronald en Saskia van de substack Terugnaarhetmidden en begeleiders van de GHIA-Qigong- groep wensen voor degenen die de presentatie gaan kijken dat ze een stukje verder kunnen komen met dit thema in hun leven, of meer begrip zullen krijgen voor waar anderen tegenaan lopen met dergelijk vroeg trauma (bijv. hun partners, kinderen of hun cliënten).

Wil je commentaar leveren of heb je vragen, laat het gerust weten via de comments, of via saskiaenronald@terugnaarhetmidden.nl.

Filmopname

Powerpoint

Saskia heeft de Powerpoint als PDF beschikbaar gesteld voor eigen gebruik. Deze is hieronder te downloaden.

Pre En Perinatale Psychologie

3.48MB ∙ PDF file

Download

Download

Een herinnering echoënd door de tijd.
Als een druppel water die valt.
Maar nooit echt verdwijnt.

Een kring op het water,
Die verdunt, maar altijd blijft bestaan,
Bijna onzichtbaar, maar wel te zien.
Niet met het blote oog misschien.

Voelen kun je deze wel.
Laat de golven reizen door je heen.
Dan krijgt deze kring een plekje,
Én laat je het los, voor iedereen.

We zijn niet meer dáár

Een kleine herkenning en opeens ben jij terug in de tijd.
Al die gevoelens komen weer tot leven.
Mijn armen verdoofd en mijn benen als lood.
Het voelt allemaal aan als waar.
Mijn kleine ik is weer even dáár.

De spanning in mijn lijf loopt op.
Mijn kaken stijf op elkaar.
Mijn ruggengraat verdrukt.
Zwevend in de lucht, want ik ben niet hier.
Even ben jij weer dáár.

Ik voel de zon op mijn gezicht.
Ik hoor de vogeltjes fluiten.
Ik voel de hand van een ander.
Ik fluister zacht: “we zijn vrij”.
En herinner mezelf: “we zijn niet meer dáár”.

Er loopt een rilling door mijn lijf.
Mijn schouders verzachten.
Mijn armen bewegen.
Mijn adem begint.
En herinner mezelf: “We zijn niet meer dáár”.

Tranen rollen over mijn wangen en mijn ogen zijn rood.
Al die gevoelens weer tot leven.
Maar nu is het maar voor even.
Weer een beetje terug hier en wat minder daar.
“Wat hou ik van jou”, ongeacht wáár.

GHIA (global high intensity activation) is een term afkomstig uit de stroming Somatic Experiencing – een wereldwijd bekende vorm van lichaamsgerichte traumatherapie.

Het is een beschrijving van de zeer gevoelige en zeer snel ontregelde autonome zenuwstelseltoestand/ stress-systeem bij mensen met preverbaal, en met name pre-/perinataal trauma.

Deze term is in Nederland nog nauwelijks bekend. Toen Mad in the Netherlands in 2023 het initiatief nam om hier een kwartaalthema aan te besteden, bleek dat veel mensen zich enorm gesteund voelden door de erkenning van hun klachten.

Inmiddels is de GHIA-Qigong-groep een feit. Een plek waar mensen samen kunnen oefenen met hun lijf, hun snelle activering, het kalmeren ervan, het zachtaardig rekken van hun bindweefsels en het weer laten stromen van levensenergie.

In dit artikel wil ik de resultaten delen van een enquête onder deelnemers van deze groep. Aan de hand van deze resultaten zal ik ook wat meer informatie bieden over GHIA.

Alle mensen die de enquête invulden (11 in totaal), waren zeer eensgezind over hun ervaringen van hun klachtenpatroon en over hun enthousiasme over de GHIA-Qigong groep.

“Ik ben niet de enige!”

 Ervaringen in de GHIA-Qi-gong groep

We stelden de open vraag: hoe is je ervaring?

10 van de 11 enquête-invullers gaven aan dat het herkennen de problematiek en de erkenning ervoor, het niet alleen ermee zijn, zo ontzettend belangrijk voor ze was.

Erkenning, eindelijk: was ook precies de reactie van zo velen op het kwartaalthema over GHIA op Mad in the Netherlands. We zijn niet alleen! Ik ben niet gek, geen zwakkeling of kwetsbaar typ. Ik heb ‘gewoon’: GHIA! Er zijn mensen geweest die mij vertelden dat ze dit kwartaalthema zelfs meenamen als voorlichting voor hun huisarts, bedrijfsarts of psychiater…

De tweede meest gehoorde positieve ervaring was het weer op een zachte, respectvolle wijze, contact leren krijgen met het lichaam. Het lichaam dat zoveel onrust, gevoeligheid, angst of pijn kan dragen, en waarbij het zo snel gebeurt dat je je ertegen gaat verzetten of dat je boos wordt op je lijf. Dat je beseft hoe veel je eigenlijk geleerd hebt over je grenzen te gaan (omdat je jezelf anders een stommeling vindt, een buitenstaander, of omdat mensen het van je verwachten, de maatschappij het nu eenmaal vraagt, of omdat je je grenzen misschien helemaal niet meer voelt). Ontzettend fijn dat deze compassievolle manier van lichaamswerk door zoveel mensen als positief benoemd werd!  

Confronterend hoor, deze lijst…

Klachtenpatroon bij de deelnemers van de GHIA-groep

We gaven een lijst van mogelijke klachten bij GHIA en de mogelijkheid om zelf nog klachten toe te voegen. Uit het onderstaande plaatje kan je wel opmaken, dat er een grote eensgezindheid is in het herkennen van de klachten.

De klachten bij GHIA hebben overlap met mensen die een burn-out doormaken, of een depressie, angststoornissen hebben, of, met name (complexe) PTSS. GHIA is eigenlijk een soort van overkoepelende ‘syndroomdiagnose’. Een syndroomdiagnose is: een herkenning van een patroon van klachten die bij meerdere mensen voorkomen, liefst ook met het erkennen van een oorzaak erbij. Bij GHIA gaan we er vanuit dat de meest logische oorzaak ligt in het doorgemaakt hebben van ernstige overlevingsstress in de vroege kindertijd. Hierbij erkennen we ook dat baby’s (met een nog zeer jong zenuwstelsel en spierstelsel, die zich niet kunnen verweren door vecht of vluchtbewegingen) een dermate ernstige neurofysiologische activering kunnen krijgen van de zenuwstelselgedeelten die voor overleving worden ingezet, dat zij daardoor later een GHIA klachtenpatroon kunnen ontwikkelen. Dit verklaart waarom zij een (autonoom) zenuwstelsel hebben, anders dan anderen. Dit verklaart ook waarom de wereld (lees: andere mensen, aanraking, prikkels) voor hun zenuwstelsel vaak te heftig, onbetrouwbaar of ronduit gevaarlijk overkomt.   

Opvallend was de vaak genoemde overgevoeligheid voor geluid. Ook waren er enkelen die oorsuizen benoemden.

Beide klachten hebben een oorsprong in de hersenen zelf: prikkels worden anders verwerkt. Ze komen hetzelfde binnen, maar ze worden waargenomen door de hersenen alsof er een versterker op staat. Oorsuizen is geluid dat hersenen (het hersengebied waar de geluiden binnenkomen) zelf gaan maken, vermoedelijk als reactie op hetzelfde probleem: er is gevoeligheid van de hersencellen, van jongs af aan. Het zijn dus niet de oren die dit geluid maken! Er is ook een theorie dat oorsuizen ontstaat of in elk geval toeneemt, door verhoogde arousal (hyperalert zijn) en door veel spanning in de spieren rondom de nek en de kaken. Goede informatie over oorsuizen (tinnitus) kan je hier beluisteren/bekijken.

Hoofdpijn werd ook veel benoemd. Bij GHIA volgt het uit diverse mogelijke oorzaken. Sowieso geeft de verhoogde spierspanning rondom de wervelkolom en vooral rond de nek, hoofdpijnklachten. Daarnaast: als iets voor hersenen ‘te veel’ wordt, reageert ons systeem al snel met hoofdpijn. Met name gebeurt dit bij te veel visuele prikkels. Migraine, zeker die met aura (de meest bekende is de zigzagvormige aura die iemand ziet voordat de hoofdpijn van een migraineaanval ontstaat), ontstaat vermoedelijk in de hersenen zelf (maar over de precieze oorzaak ervan is geen zekerheid). Je zou bijna denken, het is een soort ‘oorsuizen’ maar dan meer aanvalsgewijs. Bij een visuele migraineaura gebeurt dit dan vanuit de hersendelen waarmee je kan zien.

Wensen van de deelnemers en de toekomst van de GHIA-(Qigong)- groep

Naar aanleiding van een peiling naar uitbreiding, zullen we vanaf oktober 2024 de lessen ook gaan afwisselen met korte lichaamsgerichte meditaties, psycho-educatie lessen en we willen t.z.t. ook gastsprekers gaan uitnodigen.

We hopen dat er over GHIA steeds meer te vinden zal zijn op internet. Binnenkort zullen Ronald en ik eens contact op proberen te nemen met DE grondlegger van de stroming Somatic Experiencing, Peter Levine. Deze schreef overigens onlangs een prachtig autobiografisch boek (zeer binnenkort ook in het Nederlands te verkrijgen), waarin er ook bij hem er sprake blijkt van pre- en perinataal trauma (waar bovenop in de rest van zijn leven diverse andere traumata stapelden). Zelf heeft Peter Levine dus ook veel eigen werk moeten doen voor heling, en nog altijd is zijn eigen werk gaande…. Heling van trauma strekt zich vaak uit over je hele leven…

Vanuit zijn werk als neurowetenschapper en zijn eigen ervaringen, ontwikkelde hij zijn lichaamsgerichte traumaverwerkingsmethoden.  De GHIA-groep zou niet bestaan zonder hem!

Dank aan voor het vertrouwen van alle mensen die de enquête invulden, en die met hun deelname aan de GHIA-Qigong-groep een gezamenlijk helend veld in stand houden.  Moge alles steeds groter worden, het veld, de heling, de groep, de erkenning, de herkenning en de kennis!

Welkom op deze “homepage” van terugnaarhetmidden.nl, wat we ook wel afkorten tot tnhm.nl.

Inhoud

• Wat bieden we op tnhm.nl?

• Kiezen welke e-mails je wilt ontvangen

• Voor wie is tnhm.nl?

• Wie zijn die ‘we’ eigenlijk?

• Over dit platform: Substack

• Betalen

• Community-regels

• Dank!

Wat bieden we op tnhm.nl?

1. Info

Op deze website kun je info vinden over GHIA, wat de afkorting is van Global High Intensity Activation. Je kunt dit vrij vertalen als een toestand waarbij iemands zenuwstelsel heel makkelijk in de activerings- en/of traumatische stressmodus schiet en er lastiger dan gemiddeld weer ‘uit’ komt.

Je kunt zeggen dat er bij GHIA ‘schrikachtigheid’ is in het lichaam (beter gezegd in je gehele body-mind systeem). Vaak hangt dit samen met een intense overprikkeling van het stresssysteem in een heel vroege fase in het leven.

Op deze pagina leggen we daar meer over uit. Op Mad in The Netherlands kun je een heel mooi en uitgebreid artikel over GHIA vinden.

Over wat wij bedoelen met ‘terug naar het midden’ gaan hebben we op tnhm.nl al eerder geschreven. Kort gezegd gaat het over het terugvinden van stabiliteit via een lichaamsgerichte benadering.

2. Qigong

Daarnaast verzorgen we wekelijks een les voor mensen met GHIA. Meestal is dat een Qigong les, waarbij we het lichaamsbewustzijn oefenen en leren om mild te bewegen, grenzen te herkennen en gezond(er) omgaan met activatie.

Je kunt twee lessen gratis bekijken als je er als potentiële deelnemer even aan wil proeven, of als je als therapeut wilt weten of dit iets voor je cliënt zou kunnen zijn, via deze link.

Lees hier meer over Qigong en de Qigong groep. We nemen de Qigong-les op, betalende abonnees krijgen hier toegang toe en wie het niet kan betalen kan ook toegang krijgen (zie ook hieronder waarin we dit uitleggen).

3. Community

Tot slot is er voor mensen met GHIA de gelegenheid om met elkaar in contact te komen. Ten eerste via de chat (een betaalde functie, lees de uitleg hieronder). Ook maken we ruimte om – naast de artikelen over GHIA en andere inhoudelijke onderwerpen – artikelen, gedichten en andere creatieve uitingen van de deelnemers te plaatsen.

Kiezen welke e-mails je wilt ontvangen

We versturen via tnhm.nl twee soorten e-mails, die je bij abonneren standaard allebei ontvangt, tenzij je dit zelf aanpast.

De eerste soort ontvang je wanneer een artikel geplaatst wordt dat informatief van aard is. De tweede als iemand uit de community een bijdrage plaats in de categorie ‘Voor elkaar’.

In je accountinstellingen kun je dit aanpassen. Als je ingelogd bent, ga je naar je plaatje of foto rechtsboven in beeld en klik op het kleine pijltje (zie foto hieronder) zodat het menu zich opent:

Klik op ‘Manage Subscription’ en dan kun je onder ‘Notifications’ aan- of uitvinken welke berichten je wilt ontvangen.
Wees gerust, we spammen niet!

Voor wie is tnhm.nl?

Terugnaarhetmidden.nl is vooral bestemd voor mensen die zich herkennen in de beschrijving van GHIA, maar wie info zoekt over GHIA is uiteraard ook welkom. We willen immers de bekendheid van GHIA vergroten.

De Qigong- en andere lessen zijn alleen toegankelijk voor mensen met GHIA en ook voor mensen met andere ‘aandoeningen’ die zich herkennen in het klachtenpatroon. We krijgen soms vragen van therapeuten of ze een keer een les mee mogen doen, maar dit houden we af.

Voor therapeuten gaan we een aanvullend aanbod ontwikkelen, want we vinden het belangrijk dat ook therapeuten zich meer verdiepen in GHIA en wat hier helpend bij kan zijn.

Wie zijn die ‘we’ eigenlijk?

Wij zijn Saskia Ebus en Ronald de Caluwé.

Saskia

Saskia is core process therapeut (mindfulness based, lichaamsgerichte (trauma) therapie), voormalig neuroloog en heeft persoonlijke ervaring met GHIA. Je kunt haar ook op LinkedIn vinden, waar ze regelmatig actief is.

Ronald

Mindfulness- en compassietrainer, Tai Chi en Qigong leraar en lichaamsgericht traumacounselor. Hij schrijft ook De Polyvagale Wereld en op RelaxMore.net. Ronald is ook op LinkedIn te vinden, als je wilt connecten.

Over dit platform: Substack

We hebben gekozen voor Substack om meerdere redenen. Ten eerste is het een nieuwsbriefprogramma, blogplatform en sociaal medium ineen, ten tweede is het algoritme- en advertentievrij. Daarnaast is het gratis voor gebruikers, behalve als je een betaalde abonnementsvorm aanbiedt (wat wij dus doen): wij dragen 10% van de betalingen af aan Substack. Heel transparant dus.

Substack is dus wel de moeite waard om te onderzoeken. Lees hier een artikel met een aantal leuke Nederlandstalige Substacks.

Heeft Substack ook nadelen?

Ja. Allereerst zijn een aantal termen nog niet vertaald in het Nederlands. Als je niet zo goed bent in talen, kan Engels afschrikken. Ten tweede heeft Substack de neiging in het begin meer e-mails te sturen dan veel mensen prettig vinden. Ook bij het inschrijven voor een gratis account krijg je een aantal vragen die je allemaal met “No, thank you” of met “Skip” mag beantwoorden, maar waar je dus wel even doorheen moet. Via je accountinstellingen kun je hier verandering in brengen (zie ook hierboven).

Betalen

Inkomsten en uitgaven

We hebben met tnhm.nl en de lessen die we verzorgen géén winstoogmerk. Maar we maken wel kosten en vinden het reëel om een passende vergoeding te krijgen voor onze inspanningen, zodat we dit ook kunnen blijven doen.

Zo werkt het:

1. Duidelijk mag zijn dat mensen zonder financiële speelruimte gratis gebruik mogen maken van al onze ‘diensten’. We vertrouwen hierbij op ieders eerlijkheid.

2. We hopen ook dat mensen met een ruime beurs wat meer overhebben voor hetgeen we bieden.

3. De Qigong- en andere lessen kosten € 5 per les (als je dat dus kunt betalen, deze boodschap herhalen we niet steeds, maar geldt wel steeds).

4. Voor € 5 per maand of € 50 per jaar kun je betalend lid worden van tnhm.nl. Je krijgt hiervoor toegang tot de chat (die we daarmee dus afschermen voor het grote publiek) en tot de opnames van de Qigong-lessen.

5. Van dit geld ‘neemt’ Substack 10% en de betaalprovider Stripe ook een klein deel. Van € 5 wordt uiteindelijk € 4,12 overgeboekt naar ons.

6. Van het geld dat we ontvangen betalen we een deel van onze Zoom accounts. Die gebruiken we niet alleen voor tnhm.nl, daarom ‘een deel'. Daarnaast is onze uurvergoeding een post. Verder zijn er nog wat kleinere uitgaven, zoals de domeinnaam en de hostingkosten.

7. Mocht er daarna geld over zijn (tot op heden eigenlijk zelden), dan doneren we dat aan de Stichting Karunafonds. Deze stichting ondersteunt volwassenen met laag inkomen en psychische klachten als gevolg van vroegkinderlijk trauma. Dat doet zij door financieel bij te dragen aan een psychotherapeutisch, lichaamsgericht traumatraject buiten de reguliere (verzekerde) zorg.

Over je online betaling

De Qigong lessen kunnen worden betaald via deze pagina en met iDEAL.

De betaalde abonnementen op tnhm.nl (voor de opnames en chatfunctie) lopen via de erkende en betrouwbare betaalprovider Stripe. We hebben géén aparte bankrekening voor tnhm.nl, hiervoor gebruiken we de rekening van Ronalds bedrijf Relax More. Dat is dus de naam die je op de afschrijvingen te zien krijgt.

Het betalen is superbetrouwbaar, maar duurt vaak een aantal dagen. Vriendelijk verzoek om zoveel mogelijk te kiezen voor iDEAL, en alleen voor overboeking wanneer je niet anders kunt. Wanneer je betaalt met overboeking, wordt er eerst € 0,01 afgeschreven en enkele dagen later het hele bedrag. Dat kan vragen oproepen, maar zo doet Stripe dat nu eenmaal, hier hebben we geen invloed op.

Community-regels

De onderwerpen waar we het over gaat op Terug naar het midden vragen om een veilige, respectvolle en prettige omgeving. Om die reden vragen wij aan iedere bezoeker of community-lid om zich aan een aantal regels te houden die je hier kunt lezen.

Dank voor je belangstelling!

Mocht je nog iets missen, geef dan je commentaar hieronder, dan kunnen we deze uitleg aanvullen.

We wensen je alle goeds toe en mocht je een drager zijn van GHIA, graag tot ziens op een van onze lessen!

Saskia Ebus & Ronald de Caluwé

We ontvingen weer een mooie bijdrage van een van de deelnemers van de GHIA Qigong groep, die we graag plaatsen. Dank!

Opmerking bij de afbeelding hierboven.

Bij de kassa van de Kruidvat stond ik te worstelen (zoals in de elfjes uitgedrukt). Eerder had ik thuis een traumatische situatie op papier beschreven. Een situatie waar ik niet makkelijk over praat. 

Tijdens het schrijven, voelde ik dat mijn systeem reageerde. Even bewegen en een boodschap doen bij de Kruidvat.

Bij de kassa realiseerde ik mij ineens dat ik de deur thuis had dichtgetrokken zonder spullen. Dat was de druppel die de spreekwoordelijke emmer deed overlopen.  

‘De lieve engel’ begeleidde mij naar een bankje buiten de Kruidvat en ging naast mij zitten. Toevallig iemand die mij ooit eerder had geholpen bij de bevalling van mijn zoon, 14 jaar terug als kraamverzorgster. Ineens was ze daar. Uit het niets. Tijdelijk had ik even een hand nodig. We hebben allemaal weleens een ‘helpend handje’ nodig zodat we onszelf daarna weer verder kunnen helpen.

Bedankt voor jullie steun in ‘onze GHIA groep’.